خويش بازگشت . بعد از دو سال بارديگر به عراق رفت و دو سال تحصيل كرد و به ايران مراجعت نمود . تصميم گرفت از محضر علماى بلاد ايران استفاده كند . عازم زيارت مشهد شد و در كاشان با حاج ملااحمد نراقى صاحب كتاب مستندالشيعه و صاحب كتاب معروف جامع السعادات ، فرزند حاج ملامهدى نراقى سابق الذكر ملاقات كرد . ديدار نراقى عزم رحيل او را مبدل به اقامت كرد و سه سال در كاشان از محضر او استفاده كرد و آنگاه به مشهد رفت و پنج ماه توقف نمود . شيخ انصارى سفرى به اصفهان و سفرى به بروجرد رفته و در همهء سفرها هدفش ملاقات اساتيد و استفاده از محضر آنها بوده است . در حدود سالهاى 1252 و 1253 براى آخرين بار به عتبات رفت و به كار تدريس پرداخت . بعد از صاحب جواهر مرجعيت عامه يافت . شيخ انصارى را « خاتم الفقهاء والمجتهدين » لقب داده‌اند . او از كسانى است كه در دقت و عمق نظر بسيار كم نظير است . علم اصول و بالتبع فقه را وارد مرحلهء جديدى كرد . او در فقه و اصول ابتكاراتى دارد كه بىسابقه است . دو كتاب معروف او رسائل و مكاسب كتاب درسى طلاب شده است . علماى بعد از او شاگرد و پيرو مكتب اويند . حواشى متعدد از طرف علماى بعد از او بر كتابهاى او زده شده . بعد از محقق حلى و علامهء حلى و شهيد اول ، شيخ انصارى تنها كسى است كه كتابهايش از طرف علماى بعد از خودش مرتب حاشيه خورده است و شرح شده است . زهد و تقواى او نيز ضرب المثل است و داستانها از آن گفته مىشود . شيخ انصارى در سال 1281 در نجف درگذشته و همان جا دفن شده است . 34 . حاج ميرزا محمدحسن شيرازى ، معروف به ميرزاى شيرازى بزرگ . ابتدا در اصفهان تحصيل كرد و سپس به نجف رفت و در حوزهء درس صاحب جواهر شركت كرد و بعد از او به درس شيخ انصارى رفت و از شاگردان مبرز و طراز اول شيخ شد . بعد از شيخ انصارى مرجعيت عامه يافت . در حدود 23 سال مرجع على الاطلاق شيعه بود ، و هم او بود كه با تحريم تنباكو قرارداد معروف استعمارى رژى را لغو كرد . شاگردان زيادى در حوزهء درس او تربيت شدند از قبيل آخوند ملامحمدكاظم خراسانى ، سيدمحمدكاظم طباطبائى يزدى ، حاج آقارضا همدانى ، حاج ميرزا حسين سبزوارى ، سيدمحمد فشاركى اصفهانى ، ميرزا محمدتقى شيرازى و غير اينها . از او اثرى كتبى باقى نمانده است ولى احياناً برخى آرائش مورد توجه است .